Yazı Detayı
20 Nisan 2015 - Pazartesi 10:30
 
GENOCIDE II (24 NİSAN)
Prof. Dr. Kamil GÜNGÖR
gungor72@hotmail.com
 
 

Geçen hafta kavramı (soykırım) açıklamaya gayret etmiş ve dünyadaki "dikkat çekmeyen" örnekleri üzerinde durmuştuk. Bu yazımızda ise yıl dönümü 24 Nisan olarak kabul edilen ve Birinci Dünya Savaşı esnasında mirasını devraldığımız Osmanlı Devletinde yaşanmış olan olayların arka planından bahsetmek istiyorum.

Hepimizin bildiği ve resmi tarihin de kabul ettiği üzere, Anadolu adını verdiğimiz bu toprakları 1071 Malazgirt Savaşı ile fethettik ve süreç içerisinde vatan haline dönüştürdük. Hatta Osmanlının güçlü zamanlarında Rumeli'ye de geçip Avrupa ortalarına kadar egemenlik kurduk ve Batı Avrupa'nın kapılarını zorladık. Bunun tersinden anlamı Türkler Anadolu'ya gelmeden de burada yaşayan halkların var olduğudur. Kimse de bunu inkar etmiyor zaten. Afyon ve civarındaki Frigler gibi... Bu medeniyetlerin çoğu bugün varlığını yitirmiş durumda. Muhtemelen içerisine girdikleri kültürler içerisinde eridiler ve kimliklerini kaybettiler.

Merkezi Doğu Anadolu olan geniş bir coğrafyada dağınık olarak yaşayan Ermeniler ise ulusal kimliklerini kaybetmeyenler arasında... Ama aslında bu bilgi de tam doğru değil. Zira bir kısmının süreç içerisinde kendiliğinden Müslümanlaştığı, zaman içerisinde; içinde yaşadıkları Arap, Türk ya da Kürt unsurlarla bütünleştikleri yönünde bilgiler tarihi kayıtlarda yer almaktadır. Zira azınlık da olsa, örneğin Gürcülerde olduğu gibi, bir Müslüman Ermeni kitleden söz edemiyoruz.

Diğer ulusların aksine, Ermenilerin varlığını devam ettirmelerinin iki temel nedeni vardır. Bunlardan birisi egemenliği altında bulundukları devletlerle "barışçıl" bir ilişki kurmaları, diğeri ve pek bilinmeyeni ise Ermenilerin ilk Hıristiyan toplumlardan birisi olmalarıdır. Zira tarihi kayıtlara göre Ermeni Toplumu, MS 301 yılında Aziz Krikor'un öncülüğünde Hıristiyan dinini kabul etmiş ilk kitledir. Dil ve kültür konusunda da sahip oldukları yüksek hassasiyetleri sayesinde sayıca az olmalarına rağmen, varlıklarını günümüze kadar devam ettirmişlerdir. Bu açıdan biraz Yahudilere benzerler. (kaderlerinin benzememesi dileğiyle)...

Ve Yakınçağ... Bizim Deli Petro, onların ise Büyük Petro dedikleri Çarlarının politikaları sonucu Rusya 1500'lü yıllarda tarih sahnesine çıkıp 1700'lü yıllardan itibaren Osmanlı'ya rakip olması, uzun vadede Ermenilerin de kaderini etkilemiştir. Rusya Pan-Slavizm ve sıcak denizlere inme politikasının bir sonucu olarak gerek Balkan ulusları ve gerekse de Osmanlı içerisinde yer alan esasen Slav kökenli olmayan Ermenileri (ve Rumları) sürekli tahrik etmiştir. Osmanlının Balkanları kaybetmesinde Rusların özellikle Pan-Slavizm politikasının önemli bir etkisi olmuştur. Ruslar süreç içerisinde Rum ve Ermenileri de yakın plana aldı. Önce Rum-Yunan ikilisini tahrik ettiler. Osmanlı'dan bağımsızlığını ilk elde eden Yunanistan'ın bu bağımsızlığını elde etmesinde Rusların önemli etkileri vardır.

Daha sonra benzer bir politikayı Ermeniler üzerinde uyguladı ve siyasi emellerine alet ettiler. Millet-i Sadıka ile Osmanlı bu süreçte kanlı-bıçaklı oldu. Kısaca Ermenileri kendi emellerine ulaşmak için tahrik eden Rusya'dan başkası değildir. Ancak özellikle 18. Yüzyılın sonlarından itibaren Avrupa'da ulus-devletlerin kurulmasının da önemli bir belirleyici olduğu göz ardı edilmemeli. Buna Osmanlının zayıflayan "hasta adam" görüntüsünün de etkide bulunduğunu söylemeden geçmeyelim. Düvel-i Muazzamanın denge politikası çerçevesinde zaman zaman müdahil oldukları sorun, 1890'dan itibaren somutlaştı ve çeşitli isyanlarla Osmanlı'yı meşgul etti. II. Abdülhamit, yerel bir kuvvet olan Hamidiye Alaylarını bu isyanları bastırmak için kurmuş ve kullanmıştır.

Birinci Dünya Savaşı esnasında Büyük Ermenistan devletini kurmanın zamanı geldiğine inandırılan Ermeniler, özellikle Doğu Anadolu'da, silahlanıp, bu bölgedeki Müslümanların kanının kendilerine mübah olduğu düşüncesinden hareketle bölgede katliama, yani hukuki deyimle etnik temizliğe başlayınca, olanlar oldu. Zira dönemin üç kudretli Paşasından birisi olan Talat Paşa'nın emriyle, tehcir (zorunlu göç) süreci başlatıldı.

Çeşitli isyanlara rağmen, Ermenilerin Osmanlıya karşı silahlanıp Rusya ile birlikte savaşması Birinci Dünya Savaşı esnasında olmuştur. Bir kısmı da Osmanlı ordusunda olmasına rağmen, olayların yayılması nedeniyle bu güçler geri plana çekilmiştir. Özellikle Doğu Anadolu'da Ruslarla işbirliği yapmışlar 100.000 kadar Ermeni Osmanlıya karşı Rusya'nın yanında savaşmışlardır. Osmanlı Devleti de geçici bir önlem olarak lojistik destek aldıklarını kabul ettiği Ermeni yerleşimcileri, o dönemde bir Osmanlı toprağı olan Suriye'ye zorunlu göçe (tehcir) tabii tutmuştur. Ancak burada tehcire tabii tutulan sadece bu bölgedeki Ermeniler değil, Batı Anadolu'da yer alan ve savaşla doğrudan hiç bir ilgisi olmayan Ermeniler de kapsama alınmıştır. Osmanlı kendi tebaası olan Ermenileri savaşın olağanüstü şartlarında olağanüstü muameleye tabii tutmuşsa da güvenliklerini sağlamak için onbinlerce asker görevlendirmeyi de ihmal etmemiştir. Hatta Ermeni çetecilerin bu süreçte yaptığı saldırıda 2500-3.000 kadar Osmanlı askeri hayatını kaybetmiştir. Tehcirin bir nedeninin de tehcire tabi tutulanların güvenliği olduğunu da ekleyelim.

Burada bir ilişkiye dikkat çekmek istiyorum. Şüphesiz Osmanlı'nın dağılışında pek çok neden var. Osmanlı'nın bu dağılışını engellemek için de yine pek çok girişimde bulunulmuştur. Bunlardan birisi, en önemlisi, en risklisi ve en zarar verici olanı da 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanıdır. Zira süreç 1909'da İttihatçıların darbesiyle sonuçlanmış ve engellenmek istenen dağılış, öncekilerle karşılaştırılmayacak bir hız kazanmıştır. Şüphesiz ittihatçılar vatan haini değildi. Onların amacı da Osmanlıyı yeniden güçlü bir şekilde tarih sahnesine çıkarmaktı. Osmanlı'yı savaşa sokmalarının nedeni de buydu zaten. İddiaların yaşandığı yıl olan 1915'te ittihatçıların iktidarda olduğunu ve ittihatçıların da esasen Turan Yurdunda bir devlet kurmak istediklerini de bir kenara not etmekte fayda var. Olaya iki açıdan yaklaşmak gerek diye düşünüyorum: Bunlardan birisi Osmanlı, diğeri de genel de Azınlıklar, özel de ise Ermeniler açısından...

Tanzimat Fermanı Osmanlı'da batılılaşmanın somut adımı kabul edilir. Bu yüzden bizim tarihimizde özel ve önemli bir yeri vardır. Yaşanan süreç, 1923'te Osmanlı Devleti'nin yıkılışı, ve artık bütün kurum ve kuruluşlarıyla batı içerisinde yer almayı hedefleyen TC'nin kurulmasıyla neticelenmiştir. Osmanlı'nın yıkılması ve TC'nin kurulması ile ne kazanıp ne kaybettiğimiz üzerinde durmayacağım elbette... Ama konu, sürecin bizi nereye taşıdığını görmek açısından önemlidir.

Tanzimatla başlayan sürecin Ermeniler açısından çıkan bir sonucu da; bu döneme kadar hiç bir problemin yaşanmadığı bu tebaanın şu veya bu sebeple, 1870'li yıllardan itibaren yavaş yavaş milli uyanışa geçmeleri ve nihai olarak Birinci Dünya Savaşı esnasında yaşanan bu acı dolu günlerdir. Etkisini halen iliklerimize kadar hissettiğimiz olaylar işte bu batılılaşma serüveninin bir sonucudur. Bir başka deyişle kendi halinde ticaretle uğraşan bu halk dış güçlerin zorlaması ve "eşit vatandaşlık" maskesiyle siyasetle tanıştırılmış ve milli uyanışlarının zemini hazırlanmıştır. Bu süreçte aralarında Osmanlıda hizmet veren paşalar ve bakanlar çıkmıştır. Zira ittihatçıların öncüleri Jön Türkler gibi onlar da batıda eğitim almaya başlamışlardı.

Bugün adeta kutsallaştırılan, anayasalara girmiş, ancak herkesin bir tarafa çektiği; demokrasi, hukuk devleti, eşit vatandaşlık, seküler yaşam algısı... gibi kavramlar Tanzimatla başlayan sürecin bir ürünüdür. Bir çok kişinin tartışılmazı (tabusu) olan bu ve benzeri kavramların, bizi nereden alıp nereye götürdüğü ya da bundan sonraki destinasyonun neresi olduğunu bilmek açısından bu kavramların üzerinde tekraren düşünmekte fayda var. Günümüz Türkiyesi'nde bu kavramlara yanlış anlam yüklendiği ya da yanlış uygulandığı yönünde eleştiriler varsa da, tabulaştırılan bu kavramların gerçekte kimin işine yaradığı sorusunun cevabı, asıl 'soru'nun daha farklı olması gerektiği yönünde düşünmemizi gerektirmektedir. Son dönemde yaşadığımız sadece iki örnek yeterli aslında olayı kavramamıza: Gezi olayları... Bu sayede içimize ne kadar da nüfuz ettiklerini görebilmek adına... Ve yine bu sayede Alman Cumhurbaşkanının hem de Türkiye'de iç politikayla ilgili sınırları zorlayan açıklamaları... Ne kadar çok taban yaptıklarına dair bu örnekler görebilenler için düşündürücü elbette...

Bir var olma yok olma savaşı olan Birinci Dünya Savaşı hem Osmanlılar hem de Ruslar tarafından kaybedilince, kullanılan Ermeniler bir anlamda ortada kalmışlardır. Zira Rusya'da 1917'de Bolşevik Devrimi yaşanınca bu ülke savaştan çekilmiş ve Doğu Anadolu Osmanlının kontrolüne geçmiştir. Hatta Osmanlı bu süreçte Kafkaslara da harekat düzenlemiş, Nuri Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Bakü'ye kadar gidip, Ermeni komitacıları burada da bertaraf etmiştir. O yüzden Azeriler Nuri Paşayı çok severler.

1918'de Osmanlı da savaştan çekilince zaten fiilen varlığı da sona ermişti. Otorite boşluğu nedeniyle yerel çete ve asker kaçaklarına terk edilen Anadolu'da bir taraftan Ermenilerle, bir taraftan da Rumlarla mücadele devlet otoritesi dışında devam ediyordu. Devlet otoritesinin olmadığı dönemde Ruslardan ve Yunanlılardan aldıkları desteklerle Ermeniler Büyük Ermenistan ve Rumlar da Megola Idea'nın yeniden ihyası için Anadolu'da büyük katliamlar yapmışlardı. Bu bir gerçektir. Ermenistan bu gerçeklerin gün yüzüne çıkmasından endişe ettiğinden tarih komisyonu kurulmasına karşı çıkmaktadır. Zira konjonktür şu anda kesin bir şekilde lehlerine işlemektedir.

Başbakanın tabiri caizse bu 24 Nisan'da attığı "çalım" Ermenistan, Diaspora (daha çok ABD, Fransa, Rusya ve Kanada'da yaşayan Ermenileri ifade eder) ve Ermeni destekçilerinin açık düşmelerine yol açmıştır. Muhtemelen şimdi bu açığı telafi edecek kaşı hamle peşindeler, ama peşinen yaptıkları açıklamalar ikna edicilikten uzaktır. Eğer benzer bir hamle yapamazlarsa, dünya kamuoyundaki inandırıcılıkları iyiden iyiye azalacaktır. Zaten uluslar arası politikadan da amaç bu değil midir. Gerçeğin ne olduğundan ziyade algının ne olduğu... Haftaya 1915'te gerçekte ne olduğu üzerinde duracağız inşaallah...

 

 
Etiketler: GENOCIDE, II, (24, NİSAN),
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
14 Ekim 2019
SESSİZ ÇIĞLIK
07 Ekim 2019
‘OKU’MA…
01 Ekim 2019
Haraç mı Azaldı Yoksa Bağımsızlık mı Arttı
23 Eylül 2019
PAYLAŞMANIN GÜCÜ
09 Eylül 2019
KÜRESEL DÜŞÜN, YEREL ÇÖZ
19 Ağustos 2019
Mücahitlikten ‘Müsaitliğe’ Giden Yol
29 Temmuz 2019
BAŞKALARININ ACISI
22 Temmuz 2019
BATI(L) MEDENİYET(İ)…
08 Temmuz 2019
KADIN ERKEĞE EŞİT Mİ OLMALI…
01 Temmuz 2019
MURSİ…
17 Haziran 2019
K.A.D.E.M.
10 Haziran 2019
İTİBAR SUİKASTI
20 Mayıs 2019
SEFERE TALİP OLMAK
13 Mayıs 2019
BÜYÜK YANILGI
08 Mayıs 2019
ÖFKE
29 Nisan 2019
SEFER…
15 Nisan 2019
SIĞ DÜŞÜNCE
08 Nisan 2019
ŞAH-MAT
01 Nisan 2019
‘OLAN’DAKİ HAYIR
25 Mart 2019
BEKAA
29 Ekim 2018
EĞİTİMDE ALGI YANILMASI
22 Ekim 2018
YUMUŞAK GÜÇ (GÖNÜL COĞRAFYAMIZ)
15 Ekim 2018
AJAN RAHİP
08 Ekim 2018
McKinsey
01 Ekim 2018
YERLİ-MİLLİ
24 Eylül 2018
KRİZ Mİ DEĞİL Mİ
17 Eylül 2018
YAHUDİLER (Küresel Haydut)
10 Eylül 2018
YAHUDİLER (Biz Bitti Demeden Bitmez)
27 Ağustos 2018
Yahudi Yerleşimciler-2
11 Ağustos 2018
DOLARIN ATEŞİ
30 Temmuz 2018
Yahudi Yerleşimciler
23 Temmuz 2018
YAMAN ÇELİŞKİ
16 Temmuz 2018
AHTAPOT
11 Haziran 2018
ALTI DEĞER
03 Haziran 2018
BÜYÜK ÜLKE REFLEKSİ
21 Mayıs 2018
SİYASET Mİ POLİTİKA MI?
15 Mayıs 2018
Piramit Medeniyeti
07 Mayıs 2018
ZOR ZAMANDA KONUŞMAK
30 Nisan 2018
Öğrenilmiş-Öğretilmiş Çaresizlik
25 Nisan 2018
BASKIN (SEÇİM)
09 Nisan 2018
BÜYÜK TEHLİKE
02 Nisan 2018
Oligarşinin Tunç Yasası
26 Mart 2018
KORKU EŞİĞİ
19 Mart 2018
Oltanın Ucundaki Solucan…
05 Mart 2018
28 ŞUBAT (İKİNCİ YAZI)
28 Şubat 2018
HESABI SORULAMAYAN 28 ŞUBAT
19 Şubat 2018
DERSHANELERİN KAPATILMASINA DAİR EKONOMİK BİR YORUM...
06 Şubat 2018
FAŞİZM – FANATİZM - 2
30 Ocak 2018
FAŞİZM - FANATİZM…
15 Ocak 2018
Medeniyet Perspektifi
08 Ocak 2018
KÖLELERİN ONURU
01 Ocak 2018
HALİNDEN MEMNUN OLAN KÖLELER-7
25 Aralık 2017
HALİNDEN MEMNUN OLAN KÖLELER-6
18 Aralık 2017
HALİNDEN MEMNUN OLAN KÖLELER-5
11 Aralık 2017
HALİNDEN MEMNUN OLAN KÖLELER - 4
04 Aralık 2017
DURUMUNDAN MEMNUN OLAN KÖLELER-3
27 Kasım 2017
DURUMUNDAN MEMNUN OLAN KÖLELER- 2
20 Kasım 2017
DURUMUNDAN MEMNUN KÖLELER
13 Kasım 2017
SUSTURULMUŞ AKADEMİK CAMİA…
06 Kasım 2017
Kapitalizmin Yok Etmekte Olduğu Aile
30 Ekim 2017
CUMHURİYETE BİR DE BÖYLE BAKIN…
23 Ekim 2017
KRAL ÇIPLAK DEMENİN ZAMANI GELDİ
02 Ekim 2017
DAHA KÖTÜ SENARYO NE OLABİLİR Kİ…
25 Eylül 2017
15 TEMMUZ BAŞARISIZ MI OLDU
18 Eylül 2017
Bir Lokma Bir Hırka mı?
11 Eylül 2017
VİZYON VE FERASET
30 Ağustos 2017
ARAKAN NERESİ…
14 Ağustos 2017
Cola...
18 Temmuz 2017
Çember Türkiye için Daralıyor mu?
03 Temmuz 2017
BAŞBAĞLAR
20 Haziran 2017
O MU BU MU?
12 Haziran 2017
KUR'AN MÜSLÜMANLIĞI
05 Haziran 2017
ÖLÜM - ORUÇ
29 Mayıs 2017
AKILLI BESLENME...
22 Mayıs 2017
FANATİZM
08 Mayıs 2017
İHTİYAÇLARIMIZ SINIRSIZ MI…
24 Nisan 2017
FAİZ LOBİSİ VE SURİYELİ…
10 Nisan 2017
REFERANDUMDA SAADET PARTİSİ
02 Nisan 2017
VESAYET
27 Mart 2017
ÜÇ AYLAR GİRERKEN
20 Mart 2017
SİYASETTEKİ KAN DAVASI...
13 Mart 2017
İÇİMİZDEKİ BEYİNSİZLER...
27 Şubat 2017
AKADEMİSYEN…
20 Şubat 2017
FETÖ VE İRAN...
13 Şubat 2017
SÖZ KONJONKTÜRE GÖRE DEĞİL "HAKİKAT" OLDUĞU İÇİN SÖYLENMELİDİR
06 Şubat 2017
GÖLGE OYUNLARI
30 Ocak 2017
Bakalım Başkanlık Sisteminde Bir Sorun Var mı?
23 Ocak 2017
BANANE AMERİKADAN...
10 Ocak 2017
İRAN’IN DEĞİŞ(MEY)EN ROLÜ
02 Ocak 2017
ET ÜZERİNDE YAPILAN TAĞŞİŞLER
26 Aralık 2016
PARANTEZ
19 Aralık 2016
Şİİ HİLALİ...
05 Aralık 2016
SAMİMİYET…
28 Kasım 2016
ÖĞRETMENLER GÜNÜ…
21 Kasım 2016
BİR EĞİTİM ELEŞTİRİSİ…
14 Kasım 2016
FAŞİZM MANİFESTOSU
07 Kasım 2016
FİLMİ İZLEDİM
31 Ekim 2016
NÜKLEER ENERJİ TÜRKİYEYE NEDEN GEREKLİDİR?
24 Ekim 2016
KRAL ÇIPLAK DEMENİN ZAMANI GELMEDİ Mİ?
17 Ekim 2016
ADALET BU OLMAMALI...
10 Ekim 2016
ÇÖKEN SIFIR SORUN POLİTİKASI
03 Ekim 2016
DAEŞ…
26 Eylül 2016
BEŞTEN KÜÇÜK OLAN DÜNYA KİME HİZMET EDER
19 Eylül 2016
GÖRECEKSİNİZ ÇOK UZAK OLMAYAN BİR GELECEKTE PKK MARJİNALLEŞECEK
05 Eylül 2016
HALKIN FARKINDA(SIZ)LIĞI
29 Ağustos 2016
CELLADINA ÂŞIK OLAN ÜLKE
22 Ağustos 2016
"AZ GELİŞMİŞ ÜLKELER KENDİ ORDUSUNUNU İŞGALİ ALTINDADIR"
15 Ağustos 2016
GELİYORUM DİYEN TEHLİKE...
19 Temmuz 2016
MÜRTED
27 Nisan 2016
24 NİSAN SOYKIRIM İDDİALARIN DAİR BİR DEĞERLENDİRME
04 Nisan 2016
BİRKAÇ GÖZLEM-4
28 Mart 2016
BİR KAÇ GÖZLEM-3
21 Mart 2016
BİR KAÇ GÖZLEM (2)
14 Mart 2016
BİR KAÇ GÖZLEM…
29 Şubat 2016
BU DA BENİM GÖZÜMDEN 28 ŞUBAT
22 Şubat 2016
DEMOKRASİ- DİN PARADOKSU
08 Şubat 2016
JÜRİSTOKRASİ
01 Şubat 2016
NASIL BİR ÜNİVERSİTE (DEĞİŞİM İHTİYACI)
18 Ocak 2016
TÜRKİYE’NİN NÜKLEER ENERJİ İHTİYACI
04 Ocak 2016
MONŞER DİPLOMASİSİ
21 Aralık 2015
BAŞKANLIK
14 Aralık 2015
RUSYA KRİZİ
02 Kasım 2015
1 KASIM
26 Ekim 2015
MUTLULUK YOLU
19 Ekim 2015
SEÇİME ENDEKSLİ PSİKOLOJİK HAREKÂT (II)
12 Ekim 2015
SEÇİME ENDEKSLİ PSİKOLOJİK HAREKAT
21 Eylül 2015
PKK TERÖRÜ VE SEÇİMLER
31 Ağustos 2015
SİVİL DARBE GİRİŞİMİ DERİN KOMPLO
17 Ağustos 2015
KAVRAMSAL YABANCILAŞMA
10 Ağustos 2015
DEMOKRASİ DİNİMİZ OLMAMALI
27 Temmuz 2015
HUKUK GARABETİ
05 Temmuz 2015
BAŞBAĞLAR
22 Haziran 2015
BİR SEÇİMİN ARDINDAN
08 Haziran 2015
SEÇİM ANALİZ
01 Haziran 2015
SEÇİM
18 Mayıs 2015
GENOCIDE-V (HÜKÜMETİN SOYKIRIM AÇIKLAMASI)
05 Mayıs 2015
GENOCIDE-IV (HÜKÜMETİN ÇIKIŞI)
27 Nisan 2015
GENOCIDE-III (GERÇEKTE NE OLDU)
30 Mart 2015
GENOCIDE (SOYKIRIM)
09 Mart 2015
NASIL BİR ÜNİVERSİTE IV (YÖNETİŞİM-ÖZERKLİK)
02 Mart 2015
NASIL BİR ÜNİVERSİTE-III (GOVERNANCE-YÖNETİŞİM)
23 Şubat 2015
NASIL BİR ÜNİVERSİTE-II (SUSTURULMUŞ AKADEMİK CAMİA)
16 Şubat 2015
NASIL BİR ÜNİVERSİTE
12 Ocak 2015
B.O.P. (II)
01 Aralık 2014
B.O.P.
24 Kasım 2014
MEDENİYET
18 Kasım 2014
BEDELLİ ASKERLİK
10 Kasım 2014
SENİ BİR TÜRLÜ DOĞRU TANIYAMADIK…
03 Kasım 2014
ETİK ve ERDEM
27 Ekim 2014
APOLİTİK
Haber Yazılımı