Yazı Detayı
09 Mayıs 2020 - Cumartesi 17:25
 
Düşüncemiz Davranışımız, Davranışımız ise Halimizdir.
Mehmet KARAGÜL
karagul@karagul.org
 
 

Bireyin davranışlarını belirleyen temel etken, ait olduğu toplumun sahip olduğu değerler manzumesidir. Çünkü her bireyin yeme içme ve barınmadan sonra hayattan en önemli beklentisi, içinde bulunduğu sosyal çevre tarafından farkına varılma ve itibar görebilme ihtiyacıdır.

Bu çerçevede kişi için yeme, içme, barınma vb. bedensel dürtüler içgüdülere bağlı tatmin edilirken, ruhsal tatmine dayalı “ben de varım”, “beni de görün” dürtülerinin ise “dış güdü” diyebileceğimiz toplumsal değerlere göre şekil aldığını ifade etmek durumundayız. Dolayısıyla toplumların sahip olduğu değerler, (dış dürtüler) bireylerin davranışlarını yönlendirirken, söz konusu davranışlar da toplumların sosyo ekonomik yapısını belirlemektedir.

1071’de Alparslan ile başlayan Anadolu’yu Türk’e yurt yapma ülküsüne dayalı kutlu mücadele, Fatih Sultan Mehmet ile çağ kapayıp çağ açma müjdesine mazhar olmayla devam edip, Kanuni Sultan Süleyman ile Cihan’a nizam verme mefkûresine ulaşmıştır. Türk Milleti’nin o günden bugüne yaşadıkları ise maalesef hep bir ileri, iki geri şeklinde devam edip gitmiş, neticede yaklaşık dört yüzyıl boyunca üç kıtayı kontrol edebilen bir Millet, yüz yılı aşkın bir süredir, Anadolu’da varlık mücadelesi vermeye çalışmaktadır.

İbn-i Haldun, Mukaddime adlı eserinde milletleri güçlü kılan değerin, toplumsal birlikteliği destekleyen bir anlamda milli bilinç şuuru şeklinde de ifade edilebilecek olan asabiyet bilinci olduğunu ifade etmektedir. Bu şuurdan uzaklaşan toplumların, rakibi karşısında yenilgiye uğrayacağını savunan İbn-i Haldun, söz konusu toplumun bu yenilginin sebebini de kendisindeki bir eksiklikte değil, rakibindeki üstünlükte arayacaklarını ileri sürmektedir.

Bu anlamda İbn-i Haldun ilgili toplumun, düşünce yapısı ve yaşantı şekli olarak güçlü olan topluma benzemeye çalışarak, her seferinde biraz daha kendisinden uzaklaşmak suretiyle kendi sonunu hazırlayacağını savunmaktadır. Osmanlı Devleti’nin 17 ve 18. yüzyıllarda Avrupa orduları karşısında yaşadığı yenilgiler sonrasında bu kötü gidişatı tersine çevirmek gayesi ile başlattığı, Islahat ve Tanzimat uygulamaları ile bir ucu AB kriterleri şeklinde bugüne kadar gelen Batılılaşma hareketlerinin, bu anlamda üzerinde daha dikkatli düşünülmesi gereken bir husus olduğu muhakkaktır.

Yaklaşık üç yüz yıldır yaşanan bu istemedik hikâyenin çok fazla etkeni olduğu inkârı mümkün olmayan bir gerçekliktir. Ancak konumuz açısından toplumun, düşünce yapısı ve değerler sisteminde neler değişti de buna bağlı davranışlardaki farklılaşma, söz konusu istenmedik hikâyenin yaşanmasını kaçınılmaz kıldığını, günlük birkaç örnekle açıklamaya çalışalım.

Bu konuda dikkat çekici olan ilk değişimi, milletimizin bilgi ve maddiyata bakışındaki farklılaşımda görebiliyoruz. Bu Millet Cihan’a nizam verirken, talep kavramını; bilgi arayan, bilgi edinen kişiler için “talebe” şeklinde kullanırken, bugün aynı kavram; mal ve para talebi şeklinde maddiyat merkezli kullanılmaya başlanmıştır. Benzer şekilde “tahsil” kelimesi de bilgi edinmek anlamında, “tahsil hayatım” şeklinde öğrencilik yılları için kullanılırken, bugün aynı kavramın mal ve para tahsili şeklinde maddiyat merkezli kullanıldığına şahit oluyoruz.

Konumuz çerçevesinde dikkatimizi çeken bir başka söylem ise yakın zaman kadar, bir yerden ayrılanların kalanlara, “Allah’a ısmarladık” veya “Allah’a emanet ol” şeklinde ifade kullanırlarken, bugün aynı söylem yerine “kendine iyi bak” ifadesi kullanılır hale gelmiştir. Önceki ifade tarzında; inanca dayalı kişinin sevdiğini Allah’a emanet etmesi söz konusu iken, yeni söylemde ise benden sana bir fayda gelmez, çevrenle de ilgilenme, sadece kendin için yaşa, şeklinde tamamen bireyciliği/bencilliği ön plana çıkaran bir anlam yüklüdür.

Benzer şekilde, yakın geçmişe kadar büyüklerimiz, yağan yağmuru; rahmet ve bereket olarak değerlendirip, “rahmet yağıyor” şeklinde ifade ederlerken, bu gün aynı olay; hava bozdu, kötü hava koşulları, beyaz esaret şeklinde toplum tarafından menfi anlamda karşılık bulmaktadır.

Yine yakın geçmişe kadar tecrübesi, deneyimi ve mevcut imkanların oluşumunda sahip olduğu emek ve özveri gerekçesiyle gençlerin; anne, baba ve diğer aile büyüklerine saygıda kusur etmemesi en önemli ilke olarak kabul edilirdi. Bu anlamda, daha ziyade gençlerin büyüklerine nasıl davranması gerektiği fikri; cennetin anaların ayakları altında olduğu ve babanın ahını alma, baba duası al uyarıları ile toplumda sıkça dile getirilen temel değerleri teşkil ederdi.

Lakin bugün gelinen noktada gençlerin büyüklere nasıl davranacağı değil, büyüklerin gençlere nasıl davranacağı toplumun temel sorunu haline gelmiş durumdadır! Bu anlayış çerçevesinde; x, y ve z kuşağı gençlik, ergen psikolojisi ve öz güven eksikliği gibi kavramlar üzerinde bitmez tükenmez tartışmalar yapılmaktadır.

Toplumun değerler sistemindeki dönüşümde öne çıkan çok daha önemli bir husus ise toplumun dine yaklaşımdaki değişimde kendisini göstermektedir. Türk Milleti İslamiyet’i kabul ederken, her hangi bir savaş ve zorlamayla değil, akli delilere uygun gördüğü için böyle bir tercihte bulunmuş ve bunun neticesi olarak Cüzi iradenin (sınırlı aklın) sorumluluklarını kabul eden Maturidi mezhebine göre inanç esaslarını oluşturmuştur. Ancak Mısır’ın fethi ile Kahire’den İstanbul’a getirilen Eşari (kadercilik ağırlıklı) mezhebine mensup iki bin kadar İslam âliminin, öncelikle Sarayın ardından tüm toplumun inanç esaslarında akılcılıktan kaderciliğe bir dönüş yaşanmasında etkili olduğunu göz ardı edebilmek mümkün değildir. Bunun neticesi olarak ilerleyen zaman diliminde toplumda sorunlar karşısında, akli deliller arama yerine; “kadere teslim olma ve hocam bilir, liderim bilir, önderimiz bilir” anlayışının yaygınlık kazanmaya başladığını görüyoruz.

Netice olarak, Türk Milleti tarihi süreç içerisinde birçok toplum gibi sürekli iniş ve çıkışlar yaşamaktadır. Bu gelgitlerde asıl belirleyici hususun, toplumun düşünce ve değerler sistemindeki değişimin etkili olduğunu ifade etmek durumundayız.

Son söz olarak İLK SÖZ: Bir millet kendi nefsini (iç dünyalarını) değiştirmedikçe, Allah onların (genel) durumunu değiştirmez. (Ra’d 11)

 
Etiketler: Düşüncemiz, Davranışımız,, Davranışımız, ise, Halimizdir.,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
18 Nisan 2020
KORONANIN KARARTTIĞI “KARA GÜN KARARIP KALMAZ”
01 Şubat 2019
KÜRESELLEŞMEYİ ANLAMAK
26 Şubat 2018
İçimizdeki Mutluluğu Keşfetmek
19 Şubat 2017
Kendisiyle Barışık; İdrak Eden ve Üreten Bir Gençlik
07 Aralık 2016
Cumhurbaşkanının Çağrıları ve Yabancı Para Kullanmak
31 Ekim 2016
Batı’nın Yüzyıllık Planı
22 Ekim 2016
Bilimde İlerleme ve Yurt Dışı Yayın
05 Ekim 2016
Bilimsel İlerlemede Yurt Dışı Eğitim
20 Eylül 2016
DÜNDEN BUGÜNE BİLİM DÜNYAMIZ
17 Ağustos 2016
DARBE GİRİŞİMİNİN SONUÇLARI
29 Temmuz 2016
Darbe Girişimi ve Üç Önemli Mesele…
19 Temmuz 2016
15 TEMMUZ KÂBUSUNUN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ
01 Temmuz 2016
TATİLE Mİ, BAYRAMA MI?
24 Haziran 2016
Ben Neyim?
17 Haziran 2016
PERİŞAN HALİMİZ VE DEĞERLERİMİZ
06 Haziran 2016
“BACASIZ SANAYİ TURİZMLE” ALDATILDIK!
10 Mayıs 2016
“Tehdit” İçeride mi, Yoksa Dışarıda mı?
26 Nisan 2016
28 Şubat’tan Bugüne Türk Hukukunun İmtihanı
12 Nisan 2016
Faizde Hak ve Adalet Yoktur. Çünkü… II
29 Mart 2016
Faizin İktisadi ve Sosyal Maliyeti - I
15 Mart 2016
Başınıza Talih Kuşu Konarsa…
01 Mart 2016
MERKEZ BANKASI; ENFLASYON VE İŞSİZLİK KISKACINDA
24 Şubat 2016
ÜRETEN Mİ YOKSA TÜKETEN Mİ?
10 Şubat 2016
KAPİTALİZM, SOSYALİZM VE AHİ İKTİSADI
02 Şubat 2016
ÖZGÜR OLMAK VE ÖZGÜRLÜK
18 Ocak 2016
TÜRKİYE’DE VE OECD DEVLETLERİNDE ÖZELLEŞTİRME
04 Ocak 2016
YAŞINIZI MI MERAK EDİYORSUNUZ!
22 Aralık 2015
ÜNİVERSİTELERDE MESLEK VE AHİLİK EĞİTİMİ
14 Aralık 2015
BOŞANIYORUZ Çünkü…!
07 Aralık 2015
Zenginlik, Çok Kültürlü Olmak Mıdır?
28 Kasım 2015
KELİMELERDEKİ SOSYAL DEĞİŞİM VE FİKİR DÜNYAMIZ
20 Kasım 2015
CİHANŞÜMUL OSMANLI DEVLETİ’NİN DAĞILMASININ TEK SEBEBİ
12 Kasım 2015
OSMANLI BEYLİĞİ, NASIL OSMANLI İMPARATORLUĞU OLDU?
Haber Yazılımı